NĂM NGÔN NGỮ CỦA SỰ KẾT NỐI: HÀNH TRÌNH XÂY DỰNG HÔN NHÂN BỀN VỮNG TỪ NHỮNG NGHI THỨC GIẢN ĐƠN

NĂM NGÔN NGỮ CỦA SỰ KẾT NỐI: HÀNH TRÌNH XÂY DỰNG HÔN NHÂN BỀN VỮNG TỪ NHỮNG NGHI THỨC GIẢN ĐƠN

Hôn nhân không phải là một bến đỗ tĩnh lặng, mà là một cuộc hải hành dài đằng đẵng, nơi những con sóng của áp lực cơm áo gạo tiền, sự khác biệt về cá tính và nhịp sống hối hả luôn chực chờ bào mòn tình cảm của đôi bên. Đã bao giờ chúng ta tự hỏi, tại sao có những cặp đôi có thể nắm tay nhau đi qua nửa thế kỷ mà ánh mắt vẫn tràn đầy sự bao dung, trong khi nhiều người khác lại để mối quan hệ tan vỡ chỉ sau vài năm ngắn ngủi? Câu trả lời không nằm ở những lời thề non hẹn biển xa xôi, cũng không nằm ở những món quà đắt giá, mà nằm ở những “sợi chỉ đỏ” kết nối được dệt nên từ những thói quen nhỏ bé mỗi ngày. Đặc biệt, khi quan sát cách người Nhật giữ gìn sự gắn kết trong gia đình, chúng ta nhận ra rằng: Hôn nhân bền vững không phải là kết quả của một phép màu, mà là thành quả của những nghi thức yêu thương được lặp đi lặp lại một cách kiên trì và chân thành.

Thói quen đầu tiên, cũng là thói quen mang tính nền tảng nhất, chính là việc thay thế sự phân định đúng sai bằng nghi thức của lòng biết ơn. Trong một cuộc tranh luận, cái tôi của mỗi người thường trỗi dậy mạnh mẽ, thúc đẩy chúng ta phải tìm mọi cách để chứng minh mình đúng và đối phương sai. Tuy nhiên, trong hôn nhân, khi một người chiến thắng trong cuộc tranh cãi, thì cả hai thực tế đều là người thua cuộc vì sợi dây kết nối đã bị tổn thương. Tại Nhật Bản, nhiều cặp đôi duy trì một quy tắc vàng: dù ban ngày có xảy ra bất hòa hay cãi vã căng thẳng đến đâu, trước khi đi ngủ, họ vẫn luôn nói với nhau: “Cảm ơn bạn vì đã ở đây”. Câu nói này không nhằm cảm ơn một hành động cụ thể nào, mà là cảm ơn chính sự hiện diện của đối phương trong cuộc đời mình. Về mặt thần kinh học, khi chúng ta thực hành lòng biết ơn, não bộ sẽ ngưng bám chấp vào những sự khó chịu, bực dọc và chuyển sang trạng thái kết nối an toàn. Khi biết ơn, tâm trí sẽ không còn xem người mình yêu như một “mối đe dọa” hay đối thủ cần phải đánh bại. Những xung đột nhỏ nhặt sẽ dần tự tan biến sau vài tuần thực hành, bởi lẽ lòng biết ơn đã tạo ra một vùng đệm hòa bình, nơi tình yêu được đặt lên trên cái tôi cá nhân.

Thói quen thứ hai giúp bảo vệ hôn nhân khỏi sự rạn nứt chính là kỹ năng “tạm dừng” và trò chuyện thường xuyên thay vì để căng thẳng tích tụ. Sai lầm lớn nhất của nhiều cặp đôi là chọn cách im lặng chịu đựng khi có điều không hài lòng, để rồi một ngày nào đó, tất cả những vụn vặt tích tụ lại thành một cơn bão phá hủy mọi thứ. Những cặp đôi hạnh phúc không chờ đến khi mâu thuẫn bùng nổ mới bắt đầu ngồi lại. Họ chủ động ngắt nhịp sinh hoạt bằng những khoảng dừng ngắn: 5 phút im lặng cùng nhau, một tách trà chiều, hay đơn giản là ngồi bên cạnh nhau mà không có sự can thiệp của tivi, điện thoại hay những thông báo từ mạng xã hội. Sự hiện diện đích thực (presence) trong những khoảnh khắc ấy giúp hệ thần kinh được thiết lập lại (reset), giúp chúng ta thoát khỏi trạng thái “chiến đấu hay bỏ chạy” của công việc để trở về với sự dịu dàng của tổ ấm. Kỹ năng tạm dừng này chính là tấm khiên bảo vệ sự thân mật – thứ vốn dễ dàng bị cuộc sống vội vã bào mòn nếu chúng ta không có ý thức gìn giữ.

Thói quen thứ ba, một thói quen đòi hỏi sự trưởng thành lớn lao về mặt cảm xúc, đó là xin lỗi cho cảm xúc của đối phương. Thông thường, chúng ta chỉ xin lỗi khi thấy mình có lỗi. Nhưng trong tình yêu, có một khái niệm cao hơn cả sự đúng sai, đó là sự đồng cảm sâu sắc. Thay vì nói “Tôi có lỗi”, họ nói: “Tôi xin lỗi vì điều đó khó khăn với bạn khi ở cạnh tôi”. Đây không phải là sự hạ mình một cách mù quáng, mà là sự công nhận (validation) thế giới nội tâm của người kia. Khi một người cảm thấy nỗi đau, sự mệt mỏi hay nỗi thất vọng của mình được người bạn đời nhìn thấy và công nhận, nồng độ hormone căng thẳng cortisol trong cơ thể họ sẽ giảm xuống ngay lập tức. Sự công nhận cảm xúc giống như một liều thuốc chữa lành cực mạnh, giúp hóa giải những bức tường ngăn cách mà lý trí không thể phá bỏ. Chỉ cần hiểu được cơ chế vận hành của hệ thần kinh này và áp dụng nó, bạn sẽ thấy mối quan hệ của mình thay đổi một cách kỳ diệu: từ sự đối đầu sang sự thấu cảm.

Thói quen thứ tư tưởng chừng như đơn giản nhất nhưng lại thường bị bỏ quên nhiều nhất: Dành thời gian “chỉ để ở bên nhau”. Trong thế giới hiện đại, các cặp vợ chồng thường dành phần lớn thời gian để thảo luận về những “dự án” chung: con cái học trường nào, tiền điện nước tháng này bao nhiêu, kế hoạch mua nhà ra sao… Họ biến cuộc hôn nhân thành một “công ty gia đình” với đầy rẫy những áp lực công việc. Nhưng sự kết nối thật sự lại thường nảy sinh trong những khoảng lặng không mục đích. Đó là khi hai người chỉ đơn giản là ở gần nhau trong yên lặng, không cần phải nói gì, không cần phải giải quyết bất cứ vấn đề gì. Nếu bạn có thể cảm thấy thoải mái và an toàn ngay cả trong sự im lặng khi ở bên cạnh ai đó, thì đó chính là dấu hiệu của một sự kết nối tâm hồn sâu sắc. Chính sự im lặng ấy tạo ra một không gian an toàn tuyệt đối, nơi con người có thể trút bỏ mọi mặt nạ để là chính mình, và đó cũng chính là mảnh đất màu mỡ nơi sự hấp dẫn và tình yêu được tái sinh.

Thói quen thứ năm, và cũng là triết lý sống cốt lõi: Đừng hướng tới một mối quan hệ hoàn hảo, hãy tập trung vào việc duy trì sự kết nối. Nhiều người thường mơ mộng về một tình yêu không tì vết và khinh thường những nghi thức nhỏ bé hằng ngày, cho rằng chúng thật kiểu cách hoặc không cần thiết. Thế nhưng, thực tế đã chứng minh rằng, hôn nhân không bị phá hủy bởi những sự cố chấn động hay những bê bối lớn lao bằng việc bị gặm nhấm bởi sự thờ ơ và mất kết nối mỗi ngày. Những nghi thức đơn giản – như một cái ôm trước khi đi làm, một tin nhắn hỏi thăm giữa giờ, hay câu nói “Tôi biết ơn vì bạn đang ở đây” – chính là “phần mềm diệt virus” cho mối quan hệ. Chúng ngăn chặn những mầm mống của sự cô đơn len lỏi vào trái tim mỗi người. Một mối quan hệ bền vững không phải là một ngôi nhà không bao giờ có bụi, mà là một ngôi nhà được chủ nhân quét dọn hằng ngày với lòng yêu thương và sự tỉ mỉ.

Hôn nhân, sau cùng, là sự lựa chọn để yêu thương và được yêu thương mỗi ngày. Nó không phải là một trạng thái đạt được rồi để đó, mà là một thực thể sống cần được nuôi dưỡng bởi 5 thói quen vàng này. Khi chúng ta biết đặt lòng biết ơn lên trên cái tôi, biết dành khoảng lặng giữa những bộn bề, biết thấu cảm với nỗi đau của nhau, biết im lặng trong sự an yên và không ngừng duy trì những kết nối nhỏ bé, chúng ta đang xây dựng một pháo đài hạnh phúc bất khả xâm phạm. Hãy nhớ rằng, lời nói “Cảm ơn bạn vì đã ở đây” không bao giờ là thừa thãi, bởi nó chính là lời khẳng định mạnh mẽ nhất cho giá trị của đối phương trong cuộc đời bạn. Hạnh phúc không nằm ở đích đến hoàn hảo, mà nằm trong từng bước chân chúng ta cùng nhau bước đi, với sự hiện diện trọn vẹn và một trái tim luôn mở rộng để thấu hiểu.

Lm. Anmai, CSsR